1. تکانه
  2. پایگاه دانش
  3. پارادایم تکانه
  4. شش اصل

شش اصل

چارچوب شش‌اصلی تکانه و معنای نام آن.

فهرست سند: پارادایم تکانه

پارادایم تکانه

نسخه‌ی ۱ · پرویز معین

  1. مقدمه و نقشه‌ی مطالعه
  2. مسئله و شواهد
  3. شش اصل
  4. سه مدل، کنار هم
  5. تجربه‌ی جهانی
  6. مدل عملیاتی
  7. نقش دولت
  8. نقشه‌ی راه استقرار
  9. پاسخ به نقدهای محتمل
  10. منابع

نام «تکانه» از فیزیک وام گرفته شده: تکانه (Impulse) نیرویی است که در زمانی کوتاه به جسم اعمال می‌شود و آن را به حرکت می‌اندازد، نه نیرویی که همیشه زیر جسم می‌ماند. نظام دولتی امروز برعکس این تعریف عمل می‌کند: نیروی دائمی و ضعیف، به‌جای ضربه‌ای کوتاه و قوی.

نمودار نیرو در برابر زمان: حمایت دائمی و ضعیف در برابر تکانه در نظام حمایتی موجود، نیرویی ضعیف برای مدتی نامحدود اعمال می‌شود. در تکانه، ضربه‌ای کوتاه و قوی در مهلتی از پیش‌تعیین‌شده وارد می‌شود و بعد از آن بنیان‌گذار مستقل ادامه می‌دهد. نظام حمایتی موجود نیروی ضعیف و دائمی بدون مهلت پایان زمان تکانه ضربه‌ی کوتاه و قوی مهلت مشخص بنیان‌گذار مستقل ادامه می‌دهد زمان

اصل‌ها

  1. بازار داور نهایی است

    گزینش با پرداخت واقعی مشتری سنجیده می‌شود، نه با رأی کمیته. اگر بازار حاضر نیست پول بدهد، تکانه متوقف می‌شود، قبل از آن‌که به یارانه‌ی دائمی تبدیل شود.

  2. حمایت زمان‌دار و کاهنده است

    هر دوره‌ی حمایتی از پیش سقف زمانی دارد و شدتش با گذر هفته‌ها کم می‌شود؛ هدف، رساندن بنیان‌گذار به نقطه‌ای است که دیگر به تکانه نیاز نداشته باشد.

  3. مسئولیت‌پذیری سخت با پول واقعی

    معیار موفقیت، زمان تا اولین درآمد و تعداد مشتری پول‌ده است؛ نه دموی روز آخر و نه گزارش عملکرد سالانه‌ی نهاد حمایتی.

  4. گزینش شفاف، بدون رانت

    معیار ورود از پیش منتشر می‌شود و همان برای همه اجرا می‌شود؛ تصمیم فردی و پشت‌درِبسته جایی در فرایند ندارد.

  5. دولت خریدار و تسهیل‌گر است، نه سرمایه‌گذار

    سرمایه‌گذاری و انتخاب برنده را به بازار بسپار؛ دولت زیرساخت، مقررات‌زدایی و خرید نخستین را تأمین می‌کند، نه سهام و نه کمک بلاعوض تکراری.

  6. عامل‌های هوش مصنوعی، زیرساخت مقیاس‌پذیرند

    هزینه‌ی سنگین منتورینگ انسانی و عملیات که توجیه اصلی یارانه‌ی دولتی بوده، امروز با عامل‌های AI به‌شدت پایین آمده؛ دیگر بهانه‌ای برای حمایت دائمی نمی‌ماند.